De Marekerk met de Marebrug. Foto: Michiel Verbeek, CC BY-SA 4.0
Op zaterdag 13 en zondag 14 september zijn de Open Monumentendagen in Nederland. Ook Leiden heeft veel monumenten die, soms al eeuwenlang, het stadsbeeld domineren. Ik vertel jullie graag kort over de gebouwen waarvan ik meen dat jullie ze zouden moeten bezoeken tijdens dat septemberweekend.
Een kijkje in het verleden in het Stadshuis
In de Hal van het Stadhuis kan je tijdens de Open Monumentendagen een compilatie zien van historisch filmmateriaal. De beelden geven je de mogelijkheid om het leven in de stad van vroeger mee te maken. Zo kun je de Meelfabriek in werking zien en medewerkers van de Sterrenwacht die zich klaarmaken voor een reis naar tsaristisch Rusland. Ook het gebouw zelf is een aanrader, alleen al door de naam van een van de bouwmeesters: Lieven de Key.
Subtropische reis door de orangerie van de Hortus
Naar mijn mening is de gehele Hortus een uniek monument voor Nederland. Tijdens de Open Monumentendagen is ervoor gekozen de oranjerie van de Hortus in het zonnetje te zetten. Een oranjerie is een soort kas om (sub)tropische planten te beschermen tegen het Nederlandse weer. De ontwerper van de Leidse oranjerie is dezelfde architect als die van Paleis Het Loo, al kiest hij meer voor een koloniale plantagestijl voor het gebouw in Leiden. Ik zou zelf aanraden de oranjerie te bezoeken tijdens een wandeling door de Hortus, zodat je ook meteen dat monument bezoekt.
Academiegebouw: trots van de stad
Een lijst met Leidse monumenten is niet compleet zonder het academiegebouw te vermelden. Het oudste gebouw van de Leidse Universiteit is opgericht in 1516 en is daarmee ouder dan de Nederlandse Republiek! Het oorspronkelijke gebouw werd vlak voor de Reformatie opgericht als een kloosterkapel voor Dominicanessen. De laat katholieke stijl is vooral vanaf het Rapenburg goed te bewonderen. Sinds de zestiende eeuw zijn er vele uitbreidingen geweest, maar als je het mij vraagt zijn de buitenkant en de ontvangstzaal de absolute hoogtepunten.
Een stukje Belle Epoque aan de Leidse grachten
Ooit was Vroom en Dreesman een winkel met gebouwen die in vrijwel elke stad in Nederland het straatbeeld domineerden. Sinds het faillissement dienen de voormalig V&D-panden als erfenis van deze gevallen warenhuisgigant, zo ook in Leiden. De voormalige V&D-winkel aan de Aalmarkt is een schoolvoorbeeld van vroeg twintigste-eeuwse architectuur, een stukje Belle Epoque aan de Leidse grachten.
Oncalvinistisch mooie protestantse kerk
De Marekerk is de oudste koepelkerk van Nederland. Door de ingewikkelde structuren en prominente plaats dacht ik tot voor kort altijd dat dit van origine een katholieke kerk moest zijn geweest, maar dat blijkt onwaar te zijn. Sinds hij in gebruik werd genomen in 1649 is de kerk een protestants dienstplaats. Het gebouw is werkelijk oncalvinistisch mooi en is dus zeker een bezoek waard tijdens de Open Monumentendagen.
EAF-hoofdkwartier was ooit noodaggregaat
‘Jezus veranderde water in wijn, de Leidse Watergasfabriek (1905) maakte van water gas. Dat laatste klinkt, eerlijk is eerlijk, wel mooier dan het was.’ Zo luidt de omschrijving van de Watergasfabriek op de site van Open Monumentendagen Leiden. Kort samengevat: dit indrukwekkende gebouw fungeerde als een soort noodaggregaat in het geval van piekbelasting op het Leidse gasnet aan het begin van de vorige eeuw. Het was dus lang niet zo belangrijk als het uiterlijk doet vermoeden. Tegenwoordig fungeert het als hoofdkwartier van EST Art Foundation, dat daar tentoonstellingen en discussies over kunst organiseert. Over de tentoonstelling die nu bij de ESt Art Foundation te zien is lees je meer in de week van Aine van vorige week!
