Foto: Simone van der Lee
Langzaam stroomt de Beestenmarkt vol. De sfeer is vrolijk, ongedwongen en vol blijde verwachting. En na een kort welkomstwoord is het dan zover: Museumnacht Leiden 2026 is officieel geopend!
Volksdansen zonder danspartner
Meteen na de opening wordt ons gevraagd om een grote kring te vormen. Het is tijd voor datgene waar ik me stiekem behoorlijk op heb verheugd: het volksdansen. Wel is een danspartner noodzakelijk. Dat blijkt voor mij een uitdaging. De vriendin met wie ik hier gekomen ben, wil namelijk niet dansen. Maar ik laat me niet uit het veld slaan: waarom zou ik niet de dame en de heer in één kunnen zijn?
De eerste dans gaat goed. Het is een gezellige chaos. ‘Huppeltje naar links, huppeltje naar rechts, draai om elkaar heen’, roept de instructrice, terwijl ik vakkundig om mezelf heen draai.
Terwijl ik naar de uitleg luister voor de tweede dans, besef ik dat het dansen zonder partner voor deze dans wel wat voeten in de aarde zal hebben. Er zit dus nog maar één ding op: ik haal een danspartner uit het publiek.
Een draaierige bedoening
Klappend en draaiend beweeg ik me over de Beestenmarkt. We zijn het eerste stel in de rij. Daarom moeten mijn danspartner en ik ook als eersten dwars door de rijen dansers huppelen. Enigszins verward beginnen we te rennen. Eerst de verkeerde kant op, waarna we worden terechtgewezen. Of we daarna precies doen wat de bedoeling was, weet ik nog steeds niet. Maar leuk is het wel. Lachend huppelen we keer op keer door de rijen heen.
De derde dans blijkt vooral veel draaien. Steeds duizeliger ga ik van persoon naar persoon. Het is een goed begin van de avond.
Hoog in de wieken
Daarna is het tijd om me met mijn vrienden naar het vlakbij gelegen molenmuseum De Valk te begeven. Daar kunnen borduurliefhebbers meewerken aan een groot borduurwerk van de molen.
Er wordt al hard aan gewerkt. Overal prijken borduursels in allerlei kleuren. Sommige mensen volgen keurig de al aangebrachte contouren. Maar anderen kleuren de wieken, ramen en deuren van de molen juist op een volledig eigen manier in. Met rondjes, kruisjes, of vierkantjes. Niks is fout, alles mag, begrijpen we al snel.
‘Ik wil dat raampje’, zegt één van mijn vrienden meteen. Of dat gaat lukken lijkt nog even de vraag. Want qua plek is het krap. Toch mogen ook wij een draadje uitzoeken van de vriendelijke vrouw die de borduurwerkzaamheden overziet. Ik kies voor roze.
Dankzij een ladder kan ik hoog in de wieken aan de slag. Vanaf daar werk ik geconcentreerd aan het inkleuren van een stukje wiek. Wanneer ik het zat ben, volg ik ook nog even netjes het lijntje en maak ik wat losse steken.
Een rondleiding met een pikant tintje
Na het bezoek aan de molen lopen we door naar De Grachtwacht, dat de Leidse grachten plasticvrij maakt. In het kleine brugwachtershuisje op de Marebrug krijgen bezoekers tijdens Museumnacht een rondleiding langs de meest bijzondere vondsten uit het water, dit jaar in het thema Sexpo. Terwijl we nog in de wachtrij staan, vertelt een vrijwilliger ons al het één en ander over de borstvormige stressballen die hij uit de Leidse grachten heeft gevist.
‘We vonden eerst de ene bal.Tijdens een latere tocht vonden we er nog één’, vertelt hij. Eenmaal binnen zien we de ballen in het echt. Nog wat vies van de gracht, maar verder nog in uitstekende staat. Net als een groot aantal andere seksuele artefacten. Van seksspeeltjes in allerlei soorten en maten tot condooms, van nieuw tot gebruikt.
En zwangerschapstesten, waarvan het resultaat helaas niet meer zichtbaar is. Een van de testen is gevonden samen met een condoom, vertelt een vrijwilliger binnen. Dat biedt mij stof tot nadenken. Zou het een positief resultaat zijn geweest?
Een historische goudmijn
Beneden worden we geconfronteerd met iets wat helemaal niet pikant is, maar juist de pijnlijke gevolgen van afval in het water laat zien: vogels verstrikt in visgerei. ‘We bewaren het om te laten zien wat je in het water kunt vinden’, vertelt een vrijwilliger.
Ik leer allerlei nieuwe dingen tijdens het bezoek. Bijvoorbeeld dat bowlingballen blijven drijven. En dat je in de Leidse grachten nog vijftig jaar oude zuurkoolverpakkingen kunt vinden.
Terwijl de wind je om de oren blaast
Onze volgende stop is Rijksmuseum Boerhaave. De lezingen blijken tegen de tijd dat we aankomen helaas al voorbij. Misschien had de daar ook aanwezige waarzegster me daarvoor kunnen waarschuwen, maar voor haar staat een veel te lange rij.
Wel ben ik benieuwd naar de ‘wervelwind machine’. Terwijl de wind je van alle kanten om de oren blaast, moet je in 45 seconden zoveel mogelijk balletjes vangen. Ik neem de uitdaging enthousiast aan. De wind suist in mijn oren en de balletjes botsen van alle kanten tegen me aan. Ook het dragen van een rok blijkt niet de handigste keuze voor deze machine. Ik weet nog heel wat balletjes te vangen, maar niet genoeg voor de top 25.
Queervogels voor Darwin
We sluiten de avond af in het Wereldmuseum, waar nog een levendige en gezellige sfeer heerst wanneer we er aan het einde van de avond aankomen. Helaas missen we de laatste dragtour, maar we kijken wel nog even naar de tentoonstelling ‘Darwin in Paradise Camp’, waarin de nalatenschap van kunstenaars en wetenschappers onder de loep wordt genomen vanuit een queer en inheems perspectief.
Terwijl we door het museum lopen, stuiten we nog op een laatste workshop. Tijdschriften liggen wijdverspreid op de daar aanwezige tafels. Aan één van de muren prijken voorbeelden van collages. Hoewel het al laat is, mogen we nog meedoen. Darwin had de neiging om niet-heteronormatief gedrag bij dieren te ontkennen. De collages vieren juist de diversiteit die ook onder dieren voorkomt.
Niet in Darwins straatje
We gaan meteen aan de slag met een feloranje blaadje en besluiten om vooral met vogels te werken. Van een ernstig kijkende uilenkop tot een kleurrijke papegaai. En imposante vleugels natuurlijk. Eén vleugel wordt een mooie hoofdtooi voor de uil, die ik combineer met een veertje van een papegaai. Aan de andere kant van ons blaadje maken we een kruising van allerlei vogels. Het resultaat is een bijzonder dier dat vol zelfvertrouwen de wereld inkijkt.
Voor ik naar huis ga, denk ik terug aan de verwachtingsvolle sfeer op de Beestenmarkt. Volksdansen, grachtdildo’s, borduren en queervogels. En dat allemaal op één avond. Had ik dat ooit kunnen zien aankomen? Ik kijk nu al uit naar volgend jaar.
