Foto: Lisanne Lentink
Op de Beestenmarkt vind je de komende dagen een tent die je niet elke dag ziet: een theatrale experience midden in de openbare ruimte. Het is geen gewoon toneelstuk met een podium en tribune, maar een indringende, interactieve route; je wandelt er helemaal alleen door gangen en kamers en wordt geconfronteerd met scènes van seksuele straatintimidatie. Dit is Psst, hé schatje, een project dat zich inzet voor bewustwording én verandering.
Spanning en reflectie
Het publiek verzamelt zich, nieuwsgierig maar ook een tikje nerveus. Er zijn geen acteurs op een toneel, ze lopen juist heel dicht langs je. In de gangen en kamers hoor je fluisterende stemmen, voel je het ongemak van ongewenste blikken, en hoor je continu audiofragmenten door je koptelefoon. Je herkent misschien wel iets uit je eigen leven of iets wat je alleen kent van horen zeggen.
Na afloop kom je in een zogenaamde “huiskamer”: een veilige ruimte om te landen. Hier kan je je ervaring delen, praten met andere bezoekers, en in gesprek gaan met experts die klaarstaan om vragen te beantwoorden. Het is geen theater om te vermaken, maar om te leren én te helen.
Foto: Lisanne Lentink
Urgentie
Het is geen toeval dat dit project nu in Leiden plaatsvindt. Seksuele straatintimidatie is nog steeds een alledaags probleem: in Nederland gaf in 2020–2021 ongeveer twee derde van de vrouwen tussen de 12 en 25 jaar aan dat ze wel eens lastiggevallen was op straat.
Leiden, met zijn academische én culturele achtergrond, is een symbolische plek voor zo’n confrontatie. De stad ademt geschiedenis, maar hier, op de Beestenmarkt, gaat het juist over nu, over jonge mensen, over veiligheid, over hoe we met elkaar omgaan in de openbare ruimte.
De makers
Het project is bedacht door Lous van Noordwijk (27), regisseur en performer, in samenwerking met Theater Ins Blau. Van Noordwijk ontwikkelde het concept vanuit eigen ervaringen en maakte er een veilige maar indringende beleving van. Daarbij werkt ze samen met organisaties zoals Fairspace en Emancipator, die zich vanuit verschillende invalshoeken inzetten tegen seksuele intimidatie. Op hun website en in de huiskamer leggen ze het belang uit van wat zij noemen de 5D-methode: een praktische leidraad voor omstanders die in actie willen komen: Direct, Delegate, Distract, Delay, Document.
In een stad waar studenten, onderzoekers en denkers dagelijks over de grachten wandelen, zendt “Psst, hé schatje” een krachtige boodschap uit: veiligheid op straat is geen abstract begrip. Het is iets dat ons allemaal raakt en iets waar we met elkaar iets aan kunnen doen.
