Deze decembermaand was de eerste editie van de Keytown Mag gedichtenwedstrijd. Makers kregen de kans een gedicht in te sturen met als thema ‘winter’ of ‘feestdagen’. De winnaar krijgt de titel Maker van de Maand december (met foto en interview) én een kerstpakket. De inzendingen werden gejureerd door niemand minder dan stadsdichter van Leiden Raymond Tilma! Lees hieronder de bevindingen van Tilma.
“Wat een prachtige oogst. Ik heb genoten van de diversiteit: van surrealistische ontmoetingen bij de kapper tot rauwe the-morning-after taferelen.
Wat opvalt is dat de Leidse context hier en daar (de Bree, Rapenburg) subtiel aanwezig is, maar dat de gedichten vooral naar binnen keren. Het niveau is hoog, met een gelijke spreiding tussen dichters die leunen op rijm en ritme en vrije dichters die focussen op beeldspraak.
De ingezonden gedichten hadden een gezamenlijke voorliefde voor contrast, een onderwerp dat goed bij de decembermaand past. De spanning tussen de uiterlijke schijn (lichtjes, feest, overdaad) en de innerlijke beleving (leegte, eenzaamheid, rommel) was alomtegenwoordig. Ook kwam het concept van een ‘nieuwe start’ vaak terug.
Het woord ‘licht’ (of varianten als flikkering, glanslichten, lampjes) komt in bijna elk gedicht voor, vaak als iets dat troost en hoop biedt, maar ook de treffende ergernis van verkeerd afgestelde fietsverlichting vond zijn weg naar een gedicht.”
Top 3
We hebben de Stadsdichter gevraagd de beste drie gedichten te kiezen. Deze lees je hieronder, met tekst en uitleg van Tilma. De winnaar van de gedichtenwedstrijd is Leidenaar Jeroen van Wijk met het gedicht Gelukkig. Gefeliciteerd!
1. Gelukkig – Jeroen van Wijk
daar sta je dan met stoffer blik en twijfel
tussen de rode wijnvlekken in het tapijt
en de natte ringen van champagneglazen
de kamer ruikt naar zwavel en vergissing het raam is open
vliegen verzamelen op vettige borden (was het maar plastic)
overal liggen gerimpelde longen zandlopers
patronen een mooie sjaal – niet de jouwe – kruimels
schaamte en confetti
die je pas in het voorjaar vindt
gisteren snapte jij als enige de spelletjes
de rest dreef maar wat rond
als uitgepufte ballonnen
daar hang je dan als afgebroken slinger
met stoffer en blik gehurkt in de ruïne
van het nieuwe jaar
“Een poëtische tegenhanger van de kerstclichés. De beeldtaal is cinematisch precies, met fraaie details, beladen met betekenis: “de natte ringen van champagneglazen” en de leeggelopen ballonnen als “gerimpelde longen” en die vernietigende regel “was het maar plastic” als wens dat zelfs het servies wegwerpbaar was, net als de betekenis van gisteravond.
De structuur imiteert de chaos: geen interpunctie, alsof de spreker nog duizelig door de ravage navigeert. En dan die pijnlijke observatie: “gisteren snapte jij als enige de spelletjes”, de nieuwjaarsnacht als metafoor voor existentiële eenzaamheid. Het slotbeeld van jezelf als “afgebroken slinger” is poëzie op haar scherpst: de feestversiering als zelfportret.
Het gedicht observeert niet alleen, maar ontmaskert genadeloos. Geen sneeuw, geen landschap, geen symbolische buffer hier. Alles speelt zich af op ooghoogte, met stoffer en blik in de aanslag.
Wintersloop – Maarten Vlaeminck
Ik schuifel langs de waterkant
naast blauwe reigers in het riet
Ik twijfel voorwaarts op de rand
maar geen kat die het nog ziet
Ik mis het doven van zomerdagen
die de hemel warm verkleuren
Lig te dromen, af te vragen
wat er met me zal gebeuren
Ik sleep sporen door het zand
Hoor lijsters in een avondlied
Mijn lijf schreeuwt moord en brand
uitgespuwd door koud verdriet
Ik mis sneeuw die kraakt onder voeten
als speculaas van dagen voorheen
Lig te zoeken naar warmte door wroeten
in dekens die ruiken naar mij alleen
“Een klassiek goed gedicht dat liefdesverdriet vertaalt naar landschap zonder ooit het woord te noemen. “Ik schuifel” en “Ik twijfel voorwaarts”: wat een mooie tegenstelling tussen beweging en stilstand.
De wisselende perspectieven (waterkant, bed, zand, bed) geven de desoriëntatie van somberheid weer. “Mijn lijf schreeuwt moord en brand / uitgespuugd door koud verdriet” geeft het fysieke geweld van mentale pijn weer. En die laatste strofe: het verlangen naar sneeuw die kraakt “als speculaas van dagen voorheen” koppelt geluidsgeheugen fraai aan smaakgeheugen.
Sneeuw – Carolijn Selten
sneeuw ontdooit
het kind in ons,
de antivries
van sleur.
sleetjerijden
in het bos,
het wit geeft
alles kleur.
sneeuw ontdooit
het kind in ons,
totdat alles smelt.
dan gaat de muts
weer af,
de stropdas om
en glijden we
af naar
geld.
“Dit gedicht heeft een mooie kerngedachte. Het lijkt bijna te starten met een tegeltjeswijsheid totdat je leest dat er niet staat wat er staat. Sneeuw als “antivries van sleur” is een originele paradox. Die paradox wordt nog eens versterkt in het schitterend visuele “Het wit geeft / alles kleur”. Sneeuw is een klein gedicht waar ieder woord afgewogen is en de tekst groter maakt dan de woorden waaruit het bestaat. Zo is “afglijden” geen toeval. Het gedicht eindigt niet met smelten, maar met morele zwaartekracht.”
Tot volgend jaar
De redactie van Keytown Mag feliciteert de top 3 van harte. Binnenkort lees je op onze website het interview met winnaar Jeroen van Wijk. Heb je niet gewonnen, of ben je te laat met meedoen? Dan lezen we je gedicht graag volgend jaar!
